Brief aan staatssecretaris Voedselzekerheid

Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur  

t.a.v. de Staatssecretaris, dhr. Silvio Erkens  

Postbus 20401 

2500 EK Den Haag 

-per e-mail verzonden- 

CC: Minister, Jaimi van Essen

Datum: 21 april 2026 

Betreft: Strategisch Overleg Landbouw & Voedsel  

Geachte heer Erkens,

Onder leiding van de heer Elbert Dijkgraaf zijn ondertekenaars van deze brief in het afgelopen jaar intensief betrokken geweest bij het Strategisch Overleg Landbouw & Voedsel. Door ondertekenaars is veel tijd gestoken in deelname aan het bestuurlijk overleg (3x), het ambtelijk overleg (3x) en niet in minst in het voorbereiden en schrijven van notities voor werkgroepen die op deelthema’s stukken hebben aangeleverd voor het bestuurlijk Strategisch Overleg.

Het onderwerp voedselzekerheid heeft bij al die discussies centraal gestaan. Op 4 maart 2026 heeft o.l.v. Elbert Dijkgraaf de derde bijeenkomst plaatsgevonden. Zowel Elbert Dijkgraaf, als het ministerie moesten aan het eind van de bespreking het antwoord schuldig blijven over de vraag, hoe nu verder. 

Naar nu blijkt is de bijeenkomst op 4 maart kennelijk de laatste geweest. En dat is voor ondertekenaars van deze brief zeer onbevredigend. Niet alleen omdat de betreffende organisaties blijkbaar voor niets grote inspanningen hebben verricht in het kader van het Strategisch Overleg, maar vooral omdat het onderwerp Voedselzekerheid, in samenhang met ruimtelijke ordening, van tafel lijkt te zijn. De minister heeft in zijn brief van 27 maart 2026 weliswaar een nieuw maatschappelijk overleg in het leven geroepen, wederom o.l.v. Elbert Dijkgraaf, maar het doel van dit overleg lijkt anders zijn dan het doel van het Strategisch Overleg, namelijk “te komen tot afspraken over de uitgangspunten voor een duurzame, toekomstbestendige landbouw en een sterke natuur in Nederland”. Nog afgezien van het feit dat ondertekenaars van deze brief niet uitgenodigd zijn voor deelname aan dit overleg, ook het onderwerp voedselzekerheid staat niet in de bewuste brief. Wij vinden dit onbegrijpelijk.

Ondertekenaars van deze brief zijn van mening dat hiermee voorbijgegaan wordt aan het (economische) belang van de voedselproductie in Nederland. Dit belang wordt volstrekt onderschat, zoals o.a. blijkt uit het rapport van oud ASML CEO Wennink waarin gezegd wordt dat de melkveehouderij slechts 0,4 % bijdraagt aan het BBP en de land- en tuinbouw als geheel slechts 1,9 %. Deze cijfers doen geen recht aan de werkelijkheid. Daar waar het gaat om de primaire sector kloppen deze cijfers weliswaar, maar als de gehele agro-sector (inclusie toelevering, verwerking en dienstverlening) in ogenschouw wordt genomen dan is die bijdrage maar liefst 7 %. Gerelateerd aan de bijdrage van de maaksectoren aan het BBP is de bijdrage van de agro-sector aan het BBP zelfs bijna 30 %. 

Daarmee is de agro-sector een belangrijke kurk waar de Nederlandse economie op drijft. Die kurk wordt in het licht van de huidige geopolitieke situatie alleen maar belangrijker.

Mede door die geopolitieke situatie is ook de Europese Commissie steeds meer het belang van voedselzekerheid en voedselproductie gaan inzien. Met name Commissaris Hansen heeft zich hier meerdere malen over uit gelaten. En, hoewel ondertekenaars van deze brief inzien dat voedselzekerheid (ook) in een Europees perspectief kan en moet worden bezien, kan het naar onze mening niet zo zijn dat Nederland haar verantwoordelijkheid in dezen afschuift naar ander EU-landen.

Een aspect dat naar onze mening ook onderbelicht blijft is de verwachte groei van de bevolking naar meer dan 20 miljoen mensen in 2050. Om het plat te slaan: die mensen moeten allemaal eten.

Vanuit die optiek is het voor ondertekenaars van deze brief een gemiste kans dat er geen vervolg komt op de constructieve bijeenkomsten en aanbevelingen van het Strategisch Overleg. Temeer omdat die aanbevelingen gebruikt zouden kunnen worden als start voor het opstellen van een kader voor het afwegen van de belangen van (ruimte voor) voedselproductie enerzijds en de belangen van natuur, water, bodem en klimaat anderzijds. Een afwegingskader dat op dit moment node gemist wordt.

Kortom, ondertekenaars hebben het gevoel begonnen te zijn aan een avontuur waaraan een abrupt einde lijkt te zijn gekomen. Dat is voor ons zeer teleurstellend. 

Recent heeft u in het begrotingsdebat wel gesproken over het opstellen van een strategische voedselagenda. Ook is er in de Nota Ruimte sprake van een afwegingskader voor het omzetten van agrarische grond naar andere bestemmingen. Dit zijn onderwerpen die precies aansluiten bij onze inzet voor het strategisch overleg met minister Wiersma. Mogen we hieruit afleiden dat het proces dat gestart is onder leiding van Elbert Dijkgraaf op de een of andere manier toch voortgezet gaat worden?

Gezien het feit dat u verantwoordelijk bent voor het onderwerp voedselzekerheid verzoeken wij u met ons in overleg te gaan over de vraag hoe dit onderwerp in het beleid van LVVN de plek krijgt die het naar onze mening verdient.  En ook over onze betrokkenheid daarbij.

Met vriendelijke groeten, 

Agractie Nederland
Erik Luiten

Nederlandse Akkerbouw Vakbond
Adrie Vermeulen

Nederlandse Melkveehouders Vakbond
Harmen Endendijk

Nederlandse Vakbond Pluimveehouders
Ewout Klok

Vereniging van Kalverhouders
Hans Luijerink