Agractie dient kritische zienswijze in op initiatiefwet Holman–Grinwis

Agractie heeft een kritische reactie ingediend op de Europese notificatie van de initiatiefwet van de Kamerleden Holman en Grinwis over grondgebondenheid in de melkveehouderij. Hoewel het wetsvoorstel in Nederland nog volop in procedure is en inhoudelijk waarschijnlijk nog wordt gewijzigd, is het nu al ter consultatie voorgelegd in Brussel. Dat vinden wij voorbarig en procedureel onjuist.

Inhoudelijk is Agractie fel tegen dit wetsvoorstel. Het leidt tot extra regeldruk, gedwongen extensivering en dreigt uit te monden in koude sanering van melkveebedrijven, zonder dat het bijdraagt aan de realisatie van Europese doelstellingen op het gebied van natuur en waterkwaliteit.

(Kenmerk Europese Commissie: 2026/0068/NL)

European Commission

Grow-dir2015-1535-central@ec.europa.com 

Putten, 11-05-2026 

Betreft: Legislative proposal by members Holman and Grinwisamending the Fertilisers Act (Meststoffenwet), Environment and Planning Act (Omgevingswet) and Economic Offences Act (Wet op de economische delicten – WED) in connection with theintroduction of land-based dairy farming, the designation of socialagricultural areas and responsible fertiliser disposal. 

Geachte heer, mevrouw, 

Agractie Nederland is een vereniging met als doel het behartigen van de belangen van haar leden en donateurs, zijnde boeren en tuinders in Nederland. Een belangrijk deel van deze leden en donateurs is melkveehouder.

Agractie is onaangenaam verrast door de door het ministerie van LVVN aangevraagde notificatie van het onderstaande voorstel die op 12 februari 2026 bij de Europese Commissie is ingediend. 

https://technical-regulation-information-system.ec.europa.eu/en/notification/27688

Over dit wetsvoorstel loopt in Nederland nog een procedure; het is nog allerminst zeker of dit voorstel in het parlement zal worden aangenomen, en zo ja, in welke vorm. Het is ons bovendien bekend dat één van de indieners van het wetsvoorstel voornemens is dit voorstel ingrijpend te wijzigen na ontvangst van het advies van de Raad van State.

In de ogen van Agractie is het dan ook zeer voorbarig om dit voorstel reeds ter notificatie aan te bieden in Brussel.

Inhoudelijke reactie 

Afgezien van onze hierboven beschreven bezwaren tegen de procedure, is Agractie fel tegen het wetsvoorstel van de Kamerleden Holman en Grinwis over grondgebondenheid in de melkveehouderij. Het voorstel is onnodig, schadelijk en draagt niet bij aan het oplossen van de knelpunten waarmee de sector én Nederland momenteel worden geconfronteerd.

Stapeling van regelgeving

De melkveehouderij wordt al jaren geconfronteerd met toenemende stapeling van complexe regelgeving. Dit wetsvoorstel voegt opnieuw een extra laag toe, terwijl er reeds bestaande regelgeving is op het gebied van grondgebondenheid, namelijk de AMvB grondgebonden groei melkveehouderij. Nieuwe wetgeving zonder aantoonbare noodzaak belemmert het ondernemerschap.

Geen bijdrage aan Europese verplichtingen

Het voorstel levert geen aantoonbare bijdrage aan het voldoen aan Europese verplichtingen. Agractie ziet dan ook niet in waarom Nederlandse melkveehouders opnieuw worden geconfronteerd met aanvullende regelgeving, terwijl het effect op Europese doelstellingen ontbreekt.

Gedwongen herindeling van Nederland

Het wetsvoorstel deelt Nederland op in twee regio’s, namelijk een regio met de hoofdfunctie landbouw (Agrarische Hoofdstructuur AHS) en een regio voor zogenoemde maatschappelijke landbouw (ML). In de ML regio’s lijkt het doel te zijn om de melkveehouderij sterk te extensiveren. Hoewel in het wetsvoorstel niet is uitgewerkt hoe omvangrijk deze regio’s zullen zijn, zal een dergelijke indeling voor een aanzienlijk deel van de melkveehouders ingrijpende gevolgen hebben en leiden tot forse financiële schade.

Agractie is wel voorstander van vrijwillige extensivering in smalle (significantie) stroken rondom stikstofgevoelige habitats in Natura 2000-gebieden, op voorwaarde dat dit bijdraagt aan het vlot trekken van de vergunningverlening buiten deze stroken. Het onderhavige wetsvoorstel gaat echter uit van gedwongen extensivering, die in de praktijk vaak neerkomt op krimp van de veestapel, zonder enige vorm van schadeloosstelling. Dat is voor Agractie onacceptabel.

Dreigende koude sanering

Invoering van dit wetsvoorstel zal leiden tot een koude sanering van melkveebedrijven en daarmee tot een krimp van de veestapel. Dit is onverantwoord, met name in het licht van de voedselzekerheid.

Daarnaast is de gemiddelde leeftijd van agrariërs hoog en staat bedrijfsopvolging onder druk. Jongere ondernemers die willen boeren hebben juist perspectief en continuïteit nodig. Dit voorstel jaagt jonge ondernemers weg in plaats van hen te ondersteunen.

Risico’s voor mestafzet en voedselproductie

De afzet van dierlijke mest naar akkerbouwgebieden wordt door de afstandsregels en de regionale opdeling van het land nog verder bemoeilijkt. In de huidige geopolitieke situatie is dat onverantwoord en een bedreiging voor de voedselzekerheid. Kunstmest is schaars en duur, het zou voor zowel akkerbouwers als melkveehouders juist eenvoudiger gemaakt moeten worden om dierlijke mest in te zetten. Juist in deze geopolitieke context is het van groot belang dat de overheid de voedselproductie in Nederland maximaal ondersteunt, zowel met het oog op nationale en Europese voedselzekerheid als op het behoud van economische draagkracht om essentiële producten te kunnen blijven importeren.

Agractie heeft daarnaast inhoudelijke kanttekeningen bij meerdere onderdelen van het wetsvoorstel. Deze zijn uitgebreid toegelicht in de zienswijze die is ingediend in het kader van de Nederlandse internetconsultatie, welke als bijlage bij deze reactie is gevoegd.

Agractie staat altijd open voor overleg. Wij gaan graag in gesprek om onze standpunten nader toe te lichten.

Met vriendelijke groet,

Agractie Nederland

Erik Luiten
Voorzitter