Als eerste nemen we gelijk een misverstand uit de wereld: Agractie is tegen zonering. Wel pleiten wij voor een DREMPELWAARDE van 250 meter om de vergunningverlening op gang te krijgen. De voorgenomen zoneringsplannen van het kabinet kunnen wat Agractie betreft hiervan niet los gezien worden. Met alleen zonering blijft Nederland op slot!

Als tweede: Welke maatregelen er ook komen, zonder vergunningen kunnen boeren niet innoveren, verduurzamen en andere stikstofreducerende maatregelen nemen. Daarom is het nodig dat de basis onder het stikstofbeleid éérst wordt aangepast.

Als derde: bedrijfsontwikkeling moet kunnen doorgaan, óók in gebieden waar het kabinet maatregelen wil nemen. Zonering mag niet betekenen dat natuur verder oprukt. Waar landbouw is, moet landbouw blijven.

Bovenstaande punten blijven we keer op keer herhalen, ook afgelopen week weer in het Catshuisoverleg met de Commissie Economie en Natuurherstel.

Het bericht Reactie Agractie Nederland op Telegraafstuk verscheen eerst op Agractie.

Uit Den Haag komen hardnekkige geluiden dat de stikstofcrisis alleen kan worden opgelost door een forse emissiereductie. Daarvoor zou dan met name de veehouderij aan de lat staan. In dat verband worden emissieplafonds (per hectare, per fosfaatrecht, per dierplaats) als het aangewezen middel genoemd. Deze geluiden worden gevoed door een paar wetenschappers die menen dat met een beleid gebaseerd op emissiesturing de vergunningenproblematiek ook opgelost wordt.

De grote vraag is: klopt dit wel?

Oud denken

Als we uitgaan van de huidige wetgeving en de daarop gebaseerde jurisprudentie (Greenpeace uitspraak) dan valt er inderdaad niet te ontkomen aan een forse depositie en dus emissiereductie van NH3 en NOx. Immers, we zitten nog ver af van de doelstellingen zoals geformuleerd in de Omgevingswet (50 % stikstofgevoelig areaal onder KDW in 2030 en 74 % stikstofgevoelig areaal onder KDW in 2035).

Dat deze doelstellingen helemaal niet haalbaar zijn (zie ook de berekeningen ministerie van Financiën en het PBL) valt blijkbaar niemand op.

Los van de haalbaarheid is er geen directe relatie met de achterliggende natuurdoelstellingen. Stikstofdoelen zijn immers een afgeleide: het hoofddoel vanuit de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn is natuurbehoud en waar nodig herstel. Het vertalen van depositiereductie doelstellingen in (forse) emissiereductiedoelstellingen geeft geen enkele garantie op het behalen van de achterliggende natuurdoelstellingen. Er verandert immers in principe niets. Bovendien, in een groot deel van de gebieden is stikstof niet de oorzaak of de hoofdoorzaak van een slechtere staat van instandhouding dan gewenst.

Daar bovenop komt dat met forse emissiereductiemaatregelen de vergunningsproblematiek niet wordt opgelost. Immers ook met forse emissiereductiemaatregelen blijft artikel 6 lid 3 van de HR bestaan en zal elk “project” getoetst moeten worden aan de vraag of er sprake is van significante effecten. De kans bestaat dat we tot in lengte van jaren vast blijven zitten aan de additionaliteit. Wellicht is het mogelijk om buiten de zones rondom stikstofgevoelige habitats (waarbij in de zones bronmaatregelen worden getroffen) weer extern en intern te salderen zonder additionaliteit, maar zeker is dit allerminst. Feit is dat bronnen in de zones weliswaar aantoonbaar direct deponeren op naastgelegen habitats, maar volgens Aerius berekeningen is dit nog altijd maar een beperkt deel van de totale depositie.

Kortom, Agractie is van mening dat dit een doodlopende weg is, nog afgezien van alle nadelen die verbonden zijn aan extern salderen zoals de ongewenste uitwisseling tussen NH3 en NOx.

Fundamenteel andere aanpak (nieuw denken)

Om de crisis op te lossen is het nodig af te stappen van het sturen op de factor stikstof als proxy om de natuur in stand te houden, dan wel te herstellen. Het sturen op stikstof hoeft ook helemaal niet op grond van de Vogel- en Habitatrichtlijn.

Sturen op Staat van Instandhouding (SVI)

Wat er moet gebeuren is rechtstreeks sturen op de staat van instandhouding van de natuur, zoals de Vogel en Habitatrichtlijnen voorschrijven. De Werkgroep KDW alternatieven heeft daarvoor al de basis gelegd. Concreet betekent dit: sturen op de mate waarin instandhoudingsdoelstellingen, zoals vastgelegd in de aanwijzingsbesluiten, zijn gerealiseerd. In dit verband kan worden aangesloten bij de doelstellingen zoals geformuleerd in de EU Natuurherstelwet (30 % areaal N 2000 gebieden in gunstige SVI in 2030, 60 % in 2040, 90 % in 2050).

Dit vraagt een wetswijziging (omzetten depositiedoelstellingen in instandhoudingsdoelstellingen in de vorm van een inspanningsverplichting) en die kost tijd. En dus dient daar onmiddellijk mee begonnen te worden.

Dat geldt ook voor het in hoger beroep gaan tegen de Greenpeace uitspraak. Voorkomen moet worden dat naast instandhoudingsdoelstellingen ook nog depositiedoelstellingen blijven bestaan zoals vastgelegd in het vonnis in de Greenpeace zaak (50 % onder KDW in 2030).

De uitvoeringsaspecten van vorengaande omzetting staan uitvoerig beschreven in voornoemd Eindverslag. Relevant is dat er per gebied gestuurd moet gaan worden met betere NDA’s , intensieve monitoring, betere beheerplannen met natuurherstel- en bronmaatregelen enz. Provincies moeten aan de bak.

Noot: met vorengaande zegt Agractie overigens niet dat stikstof (NH3 en NOx) geen drukfactor is of kan zijn.

Significantiestroken

Het tweede dat – op landelijk niveau – direct moet gebeuren is het geven van een wettelijke invulling aan artikel 6 lid 3 van de HR. Wanneer is sprake van een significant effect van een “project”? Dat gebeurt nu middels een Aerius berekening waarbij de afkapgrenzen op 25 km en 0,005 mol/ha/jaar liggen. Weliswaar is de minister voornemens de rekenkundige ondergrens te verhogen naar 1 mol, maar dat is onvoldoende om de vergunningverlening los te trekken. Immers, bij “projecten” boven de 1 mol blijft additionaliteit tot in lengte van jaren de beperkende factor.

Daarom is de invoering van een beleidsmatig vastgestelde drempelwaarde nodig. En omdat Aerius voor dit doel niet bruikbaar is (Hordijk e.a.), pleit Agractie voor het wettelijk vastleggen van significantiestroken van 250 meter (evt. 100 – 400 meter, afhankelijk hoogte indicatieve KDW) langs stikstofgevoelige habitats. Daarbinnen is sprake van significantie en is bij “projecten” een passende beoordeling nodig, daarbuiten niet meer.

NB De 250 meter is gestoeld op diverse wetenschappelijke onderzoeken (Sommer 1988, Mehlert et al 1995, UvA 2023, Lansing WUR 2012, Groenendijk WUR 2024)

Noot: de stroken gelden zowel voor NH3 als voor NOx.

Noot: het wettelijk regelen van significantiestroken kan via een AMvB en met het opstellen van zo’n AMvB moet direct begonnen worden.

Geborgde emissiereductie buiten de stroken

Dit onderwerp lijkt een cruciaal onderdeel van de discussie te zijn/worden.

Agractie onderkent dat het instellen van significantiestroken alleen mogelijk is als gelijktijdig sprake is van een geborgde emissiereductie buiten de stroken. Deze voorwaarde vloeit voort uit de PAS uitspraak in 2019 en de achterliggende uitspraak van het Europese Hof.

De discussie gaat over de mate waarin er sprake moet zijn van emissiereductie in de tijd. Helaas vallen velen daarbij weer terug op “oud denken” zoals beschreven op pagina 1.

Feit is dat er in de veehouderij al sinds 2018 sprake is van een geborgde emissiereductie door het bestaan van productieplafonds, afroming, opkoop en inplaatsingsverboden). Ook in andere sectoren is al jaren sprake van geborgde emissiereductie.

Het aanleggen van significantiestroken betekent impliciet dat het noodzakelijk is om emissies (NH3 en NOx) te reduceren binnen die stroken. Daarvoor dient het trappetje van Remkes te worden ingezet (innovatie, extensiveren, verplaatsing, omschakeling en opkoop).

Maar met emissiereductiebeleid buiten de stroken dient zeer omzichtig te worden omgegaan. Met name om te voorkomen dat er beleid wordt ingezet (geld wordt uitgetrokken) voor maatregelen die (later) niet effectief (blijken te) zijn. Bedenk in dit verband hoe weinig depositievermindering de LBV en de LBV+ regelingen op gaan leveren.

Bedenk in dit verband ook hoeveel discussie er is over zowel de staat van de natuur (de NDA’s geven hierin geen inzicht), het effect van natuurherstelmaatregelen en de omstreden Aerius depositie berekeningen.

Liu et al, 2017 kwam tot de conclusie dat rekenmodellen grote afwijkingen vertonen, omdat de atmosferische chemische reacties van stikstofverbindingen moeilijk te voorspellen zijn. Daarom is gebruik van dit soort modellen niet eenvoudig om deposities te voorspellen.

Noot: de Staatssecretaris is begonnen met de voorbereiding van nieuwe NDA’s.

Moet er dan buiten de stroken helemaal niets gebeuren? Ja dat moet en kan al wel.

Agractie pleit er in dit verband voor om in de veehouderij zowel innovatie als managementmaatregelen te stimuleren. Met name in gebieden met een hoge – en eventueel middelhoge – NH3 en NOx concentratie.

Een stap verder zou kunnen zijn om maatwerk toe te passen bij vergunningverlening.

Noot: dit laatste pleit er impliciet voor om ook buiten de stroken te blijven werken met natuurvergunningen.

De aangekondigde brede beëindigingsregeling zou wat Agractie betreft alleen ingezet moeten worden binnen de significantiestroken en in gebieden met een hoge – en eventueel middelhoge – NH3 concentratie.

Wat Agractie nadrukkelijk afwijst is het invoeren van bedrijfsspecifieke emissieplafonds. Als de regering dan toch iets in deze richting wil doen, laat zij dat dan doen op gebiedsniveau (convenanten), waarbij de verantwoordelijkheid voor de uitvoering bij de provincies/regio/s wordt gelegd. Alsdan kan emissievermindering via bedrijfsbeëindigingsregelingen ook worden meegerekend.

Noot: het is een misverstand dat er boven heel Nederland een even dikke deken van stikstof hangt. Staebler et al (2009), kwam tot de conclusie dat er sprake is van “kolommen”. Ook de Heij toont aan dat de NH3 en NOx concentraties in Nederland van gebied tot gebied grote verschillen vertonen. Dit rechtvaardigt een regionale focus wat emissiereductiebeleid betreft.

Brussel

Kan dit allemaal aan Brussel worden uitgelegd? Agractie zou niet weten waarom niet. Brussel stelt geen depositiereductie-eisen. Wel moet Nederland voldoen aan de NEC richtlijn, zowel wat betreft NH3 als wat betreft NOx emissies. En aan die eisen voldoet Nederland al. En met de aansluiting bij de Natuurherstelwet voldoet Nederland met de nieuwe lijn volledig aan de Brusselse richtlijnen.

Het bericht Emissiereductie: oud versus nieuw denken! verscheen eerst op Agractie.

• Bouwend Nederland pleit voor een juridisch houdbare drempelwaarde, maar geeft niet aan hoe die in te richten. Dit is wel het begin van het vlot trekken van de vergunningverlening maar wordt niet concreet.

• MOB komt niet verder dan het reduceren van 50 procent in alle sectoren. Hoe ze daarmee de vergunningen vlot willen trekken blijft een raadsel.

• LTO komt binnenkort met een richting hierover.

• Erisman, Backes en De Vries zoeken het in emissieplafonds per regio, tesamen met emissiereductiedoelstellingen benaderd vanuit de natuur, los ervan of het überhaupt realiseerbaar is. Dan kom je automatisch uit bij de KdW doelstellingen die De Vries destijds met Bobbink heeft omgezet van een bandbreedte naar een zwart-wit grens. In tegenstelling tot wat Backes poogde te beweren zul je bij een dergelijke doelstelling altijd te maken blijven houden met het additionaliteitsprincipe. Immers er kan niet aan de kdw worden voldaan in veel gebieden dus zal alle emissiereductie voor de natuur bestemd moeten worden en kan dus niet gebruikt worden voor intern en extern salderen. Kortom, het land blijft op slot. Daarmee is dit het meest extreme voorstel wat we gehoord hebben.

• Agractie stelt dat er buiten 250 meter van de emissiebron geen sprake kan zijn van een significant effect en er dus ook geen passende beoordeling hoeft plaats te vinden. Er is namelijk buiten die 250 meter van de betreffende emissiebron nooit een causaal verband aangetoond dat de depositie van die bron is. De eventuele depositie buiten die 250 meter wordt momenteel met Aerius berekend, terwijl Aerius door vele deskundigen hier niet geschikt voor is. Daarnaast doet Agractie voorstellen voor natuurherstel en -behoud, wat geregeld dient te worden via het instrument beheersplannen.

Het bericht Agractie in gesprek met Tweede Kamer over stikstof verscheen eerst op Agractie.

Op basis van onwetendheid en framing worden boomgaarden – plekken waar met de grootste zorg wordt gewerkt aan veilig, gezond en verantwoord fruit – neergezet als gevaarlijke zones. Dit is geen protest, dit is vandalisme en karaktermoord.

De waarheid:

• Telers werken volgens de strengste regels van Europa, onder toezicht van het Ctgb, EFSA, NVWA en meer.
• De sector gebruikt gewasbeschermingsmiddelen alleen waar nodig, en altijd volgens de principes van geïntegreerde gewasbescherming (IPM).
• Nederlandse fruitproducten voldoen ruimschoots aan de strenge residunormen – het fruit uit Nederlandse boomgaarden is veiliger dan ooit.
• In plaats van stilzitten investeert de sector in biologische alternatieven, natuurlijke vijanden, driftreductie en precisietechniek.

En terwijl telers zich het vuur uit de sloffen werken om aan nóg weer nieuwe eisen te voldoen, komt Extinction Rebellion even met een spuitbus vertellen hoe het zit.

Extinction Rebellion is niet tegen gif – ze zijn tegen boeren

Wie werkelijk begaan is met het milieu, voert actie tegen beleid. Niet tegen mensen. Niet tegen vaders en moeders, zonen en dochters die ons dagelijks van eten voorzien. Maar XR kiest ervoor om boeren publiekelijk te brandmerken.

Zij bekladderen wegen rondom boomgaarden. Boeren beschermen hun gewas.

De Nederlandse fruitteler is géén gifspuiter. Hij is producent van schoon, gezond en lokaal voedsel. Met liefde voor de bodem, het water en het landschap. Die nuance past niet in een landschapsvervuilende graffiti-leus, maar wel in de werkelijkheid.

Onze oproep aan politiek, media en samenleving:

• Spreek je uit tegen dit soort opruiende acties.
• Bescherm de mensen die ons voedsel produceren.
• Baseer berichtgeving en beleid op feiten, niet op angst en activistische leuzen.

Aan Extinction Rebellion: jullie roepen op tot systeemverandering? Begin dan bij jezelf. Stop met intimidatie, stop met moddergooien. Kom praten – of blijf weg van onze boomgaarden.

Het bericht Telers zijn geen ‘gifspuiters’, maar voedselmakers verscheen eerst op Agractie.

Kom je aan de boer? Dan kom je aan mij!

“Goh, hebben jullie nou nog last van de stikstofcrisis?” vroeg een beleidsmedewerker van de gemeente mij, die ik toevallig trof. Verbouwereerd keek ik hem aan en ik vroeg mij af of hij enig besef had van de impact op onze sector, op ons bedrijf of ons gezin? Ik antwoordde dat het ons zeker, enorm, bezighield. Waarop hij zei: “Ja, want het is natuurlijk voor jullie als boeren geen fijne boodschap, maar we hebben natuurlijk wel een mondiaal probleem.”

Ik was overrompeld door zijn opmerking. Ik moest meteen denken aan Tjeert de Groot die op het Malieveld recht in mijn gezicht, en dat van duizenden andere demonstranten, iets zei dat neerkwam op “aardig hoor dat jullie gekomen zijn, en ik begrijp dat jullie het een vervelende boodschap vinden, maar de helft van jullie hier op het Malieveld gaat er uit”. Had ik nu opnieuw een dergelijk iemand voor me die weinig notie heeft van de meerwaarde van de Nederlandse landbouwsector? Iemand die geen benul heeft van onze koploperrol in innovaties en onvoldoende waardering heeft voor de hoge kwaliteit voedsel die we produceren (wat alleen maar mogelijk is in samenwerking met de natuur)? Iemand die geen trots voelt? Nota bene iemand die bij mijn gemeente werkt, iemand die waarschijnlijk bij de lunch met andere wethouders en ambtenaren dit ‘mondiale’ probleem bespreekt.

Dus met mensen die in onze gemeente beleid maken, die weer spreken met hun collega’s in de provincie, die weer lijntjes hebben met de ministers. Allemaal andere mensen die over ONZE toekomst beslissen. Ik huiverde. Naarstig zocht ik naar woorden. Begon iets te stamelen als: “nou ja, om te beginnen zijn er deskundigen die beweren dat er helemaal geen stikstofcrisis is, maar een politieke crisis…”. We praatten nog wat door maar ik had mijn tekst niet klaar. We nemen afscheid en onderweg naar huis repeteer ik op betere antwoorden, op een kans die ik verprutst heb, op cijfers die ik paraat had moeten hebben, op emoties die ik had kunnen delen. Nog steeds twijfel ik of ik hem een aantal artikelen door zal mailen.

De frustratie en machteloosheid die ik voelde tijdens dit korte gesprek, ervaren mijn boer en ik al maanden. Wat gaat er besloten worden? Wat hangt ons nu weer boven het hoofd? Het voelt alsof er alwéér een zwaard van Damocles boven ons hoofd hangt. Er is alweer een peildatum voor… eh wat impliceert deze nu weer?! Weten jullie het zelf al? Ook wij weten op ons melkveebedrijf amper hoe we alle financiële problemen het hoofd moeten bieden. Terwijl we intussen door moeten investeren voor een toekomst, óf omdat de subsidie anders vervalt, óf omdat het welzijn van onze koeien anders in het geding komt. De stress hierover is enorm! Familie en vrienden zijn onze zorgen en negativiteit intussen wel zat, want ja er komt inderdaad geen eind aan. Om ons heen zien we steeds meer bedrijven verdwijnen, wat een zeer onheilspellend gevoel geeft. Boeren werken veel te lange dagen om arbeidskosten te besparen, zijn mentaal en fysiek OP, ze verbijten zich… of verhangen zich.

1 en 16 oktober zijn beiden zeer emotionele dagen die we nooit meer zullen vergeten. Het voelde heel krachtig om gezamenlijk een vuist te maken. Tegelijkertijd was het enorm droevig dat deze acties nodig zijn. De reacties uit onze omgeving, maar ook van onbekenden die we troffen onderweg naar Den Haag, waren hartverwarmend! Dat was zéér welkom na de laatste jaren continu in de media als milieuvervuiler en dierenmishandelaar te worden weggezet. Waar politici dankbaar gebruik van maken. Er is een ware HETZE tegen ons aan de gang. En ik vraag me af of politiek Den Haag zich realiseert hoeveel stress, zorgen en verdriet dat in onze gezinnen geeft? U, Minister-president, ú heeft de positie om deze hetze te beëindigen maar u maakt het alleen maar erger! Ik kan enkel machteloosheid voelen. Het enige waarmee ik voor mijn gevoel nog iets bij heb kunnen dragen, is door het delen van een brief aan alle kinderen van Nederland met uitleg over de demonstratie, waarmee ik op Facebook 280.000 mensen wist te bereiken. Een schrale troost.

Ik gebruik altijd mijn stemrecht. Maar mijn vertrouwen in de overheid (en de media) heeft echt een enorme deuk opgelopen. Ben ik veel te naïef geweest?

In de zomer bieden wij passanten de mogelijkheid om een tussenstop te maken op de picknickplaats op onze boerderij. Mensen kunnen letterlijk een kijkje nemen in onze stal om met eigen ogen te zien hoe de dieren er vertoeven. Kinderen kunnen spelenderwijs ontdekken waar de melk vandaan komt. Ik durf te zeggen dat wij de afgelopen jaren zo al heel veel misverstanden recht hebben kunnen zetten en vooroordelen weg kunnen nemen. Ik ben altijd dolgelukkig als onze gasten belangstelling tonen en kritische vragen stellen over de gang van zaken op ons bedrijf. Ik heb alleen de indruk dat die stap door heel veel politici (die nu de macht hebben om over ons familiebedrijf besluiten te nemen!) over is geslagen in hun opvoeding? Ik vind dat een doodeng idee! Stuurt u ze alstublieft alsnog om te komen ontdekken hoe het er in de praktijk werkelijk aan toe gaat en te horen wat de impact van wanbeleid is op onze sector, bedrijf en gezin. Hopelijk is het nog niet te laat.

Het bericht Brief van Carolien verscheen eerst op Agractie.

Kom je aan de boer? Dan kom je aan mij!

Het is een onzekere moeilijke tijd is en al heel wat jaren lang.

Ik wil eerst even wat vertellen over ons bedrijf: Wij hebben een klein melkveebedrijf in het groen van Overijssel, we werken en wonen op de boerderij, we zijn een zelfvoorzienend bedrijf. Onze wei staat vol gras en klaver en andere plantjes die CO2 vastleggen. We hebben een groene tuin zonder beton en tegels. Veel bloeiende planten bij kuilen en in de tuin. Zelfs egels lopen hier. Aan bijen en vogels geen gebrek. Vliegen en wespen zijn er in overvloed. Zwaluwen vliegen in de zomer af en aan. Het is één woord prachtig om hier tussen de dieren te wonen en tussen het groen.

We gaan ook nooit op vliegvakantie. Er zijn dagen dat de auto niet eens van het erf afkomt.

Hoeveel gezinnen kunnen dit evenaren die ook zo ‘goed‘ bezig zijn.

Hier in het oosten van het land kunnen wij ook totaal niet merken dat het slecht gaat met de natuur. Het gaat juist heel goed met de natuur! En nog krijgen wij alles op ons bordje. Eerst de fosfaatrechten waardoor ons kleine bedrijf nog kleiner wordt. En dan koop je fosfaatrechten maar weer bij omdat anders je bedrijf niet meer rendabel is.
Door deze onzekere tijd wordt ik vaak verdrietig en af en toe ook boos van. Je kan totaal geen plannen meer maken.

Nu komt er het stikstofverhaal bij, wij weten niet wat er gaat gebeuren of er nog meer koeien weg moeten. Dus nog kleiner wordt ons bedrijf dan, terwijl wat we voor de melk krijgen erg weinig is en nauwelijks kostendekkend is. De boerenbedrijven hebben alle natuurbeschermingsvergunningen goed op orde. En dan nog willen ze de latente ruimte afpakken. En grote industriële bedrijven stoten veel vieze lucht uit en mogen alles, terwijl zij geen NB vergunning hebben. Zelfs Schiphol heeft geen NB vergunning!! Dit alles vind ik super oneerlijk! Wij die ons best doen om ons bedrijf zo goed mogelijk aan te passen aan de regels en zij de vervuilers (de industrie) die alles maar gewoon door mogen laten gaan. Laten ze eerst daar maar eens naar kijken voordat ze met de vinger naar ons wijzen.

Mijn zoon wil heel graag boer worden op ons bedrijf, maar ik kan hem geen antwoord geven op die vraag.. Dat gaat mij aan het hart.. Misschien weet u het antwoord op die vraag..

Alvast dank voor uw reactie.

Het bericht Brief van Daniella verscheen eerst op Agractie.

Kom je aan de boer? Dan kom je aan mij!

Graag wil ik mij aan u voorstellen. Mijn naam is Lucinda. Ik ben boerendochter, getrouwd met een boer en samen hebben wij 2 prachtige zoons van 7 en 4 jaar.

Ons melkveehouderijbedrijf is gelegen nabij het natura 2000 gebied de Weerribben. Wij genieten intens van ons boerenleven. Naast het ondersteunen van mijn man op de boerderij en de zorg voor onze kinderen, werk ik parttime in een gezellig druk horecabedrijf. Wat vind ik het heerlijk als ik na een dag werken ‘in de stad’ de rust tegemoet rij naar huis. ‘Mijn thuis’. Waar wij en de kinderen genieten van de vrijheid en de dieren. Waar je helemaal tot rust komt als je s ‘avonds een laatste ronde door de stallen loopt en je ziet dat alle dieren tevreden zijn.

Alle tegengeslagen die er geweest zijn in het verleden, door onder andere het invoeren van fosfaatrechten, hebben we, hetzij met moeite, doorstaan. Vooral door tijdens tegenslagen te blijven denken in mogelijkheden i.p.v. in problemen. Vanuit die mogelijkheden hebben wij dan ook besloten om een omschakeling te maken naar Jersey koeien. Inmiddels zitten we nu op 50% Holstein en 50% Jersey. Dit blijkt voor ons nu al positief uit te werken en er is weer een goed toekomstperspectief voor ons ontstaan.

Maar nu… met nog vers in ons geheugen de zware periode waar wij als gezin door heen zijn gegaan door het afnemen van onze fosfaatrechten, is daar nu de stikstofcrisis… Als een grote donkere wolk, hangt de uitspraak van de hoogste rechter in Nederland boven ons hoofd. Voor ons een periode van onmenselijke onzekerheid. Vooral door onze ligging en het niet hebben van een nieuwe stal. We hadden een plan klaarliggen, de tekening al gemaakt voor een nieuw te bouwen stal, maar door verschillende oorzaken, waaronder de knellende regelgevingen, hebben wij dit plan uit moeten stellen. Het is niet zo dat de huidige stal niet meer voldoet. De koeien hebben een lekker ligbed, veel ruimte en de stal is voorzien van koe borstels e.d. Zodra het weer het toelaat gaan ze lekker de wei in. Gericht op de toekomst zal dit echter niet voldoende zijn.

Ik hoor u en al uw collega’s in Den Haag vooral zeggen dat het slecht gaat met de natuur en dat alles daarvoor moet wijken. Inmiddels heb ik geleerd om juist te luisteren naar wat er niet wordt gezegd. Als u wel iets over de kwestie zegt, kiest u zorgvuldig uw woorden uit waardoor er in feite nog niets gezegd wordt.

Mijn aandacht kan ik amper bij andere zaken houden dan deze. Ik volg de media op de voet, in de hoop dat er iets bekend is. In de hoop dat u erkent dat er inderdaad fouten zijn gemaakt in berekeningen en onderbouwingen en dat we gerust mogen blijven zoals we zijn. Omdat we al tot de beste boeren behoren in vergelijking met de rest van de wereld. Ik hoop dat u zult zeggen dat wij al zoveel hebben moeten inleveren en daarmee al genoeg hebben gedaan omwille van de natuur. Ik hoop dat u zult zeggen de Nederlandse producten te waarderen en dat wij daar beloond voor gaan worden. Dat u trots bent op onze sector en ons wilt beschermen. Dat u ervoor gaat zorgen dat er een eerlijk beeld gaat ontstaan over de sector en dat u hard zult optreden tegen dierenactivisten, welke nu voor een kleine vergoeding, zo zie ik het, bij ons mogen inbreken en de dieren zo’n stress bezorgen dat ze er letterlijk dood bij neervallen. Maar helaas. Dit nieuws blijft uit. En ondertussen luister ik met een half oor naar de verhalen van mijn kinderen, omdat ik er niet helemaal met mijn hoofd bij ben.

Wat ik wel hoor, is dat er met spoed huizen gebouwd moeten worden, dat de bouw vlot getrokken gaat worden al dan niet over onze rug, dat we 100km/u moeten gaan rijden en dat u dit een rotmaatregel vindt. En dat er geen banen verloren mogen gaan. En wij dan meneer Rutte? We hebben geen baan, het is ons levenswerk, ons leven! Mogen wij wel verloren gaan? Is dat geen rotmaatregel? Mijn man is tegenwoordig nog meer achter te vinden dan in huis. In huis is er immers tijd om na te denken en te praten met elkaar.

Van s’morgens vroeg tot s’avonds laat zijn mijn gedachtes bij onze dieren, waar we van houden, en de daarmee samenhangende fictieve stikstofwolk. De wereld draait door, maar ondertussen voel ik me schuldig tegenover mijn kinderen omdat ik ze niet de volledige aandacht kan geven. Deze hele kwestie gaat om onze toekomst en de toekomst van onze kinderen. We kunnen niet vooruit. We zitten muurvast. Het voelt alsof er een naaste ziek is, waarvan je niet weet of die beter wordt. De kinderen voelen feilloos aan dat papa en mama zich zorgen maken, ook al proberen we nog zo hard om ze dit niet te laten zien. Ik weet nog goed, doordat er een groot deel fosfaatrechten van ons is afgepakt, wij gezonde dieren noodgedwongen moesten laten afvoeren… Ik heb aan mezelf gezworen dat ik ons gezin dit nooit weer zal laten gebeuren. Wij houden van onze dieren, ze maken deel uit van ons gezin.

Ik weiger mijn kinderen te moeten vertellen dat wij moeten gaan verhuizen vanwege uw troebele visie over de veehouderij. Ik weiger ze te moeten vertellen dat ze afscheid van hun vriendjes en school moeten nemen. Ik weiger ze te moeten vertellen dat alles wat veilig en vertrouwd voelt voor ze afgenomen zal worden. Ze zullen ontroostbaar zijn en wij met hen. Het zal ze diep ongelukkig en verdrietig maken.

Mocht u ons er toch toe willen dwingen, dan wil ik u bij deze vragen, hierbij aanwezig te zijn. Ik wil dat u ziet en voelt wat u hiermee zal aanrichten. Met regelmaat zegt u dat we naar de toekomst moeten kijken. Als u de beoogde maatregelen doorzet, wordt onze toekomst weggevaagd.
Juist omdat er voor ons zoveel van afhangt, geven wij niet op! We willen door en we zijn lang genoeg belemmerd geweest door verstikkende regelgevingen. Genoeg is genoeg! De grens is bereikt, bij mij, bij ons allemaal!

Ik wil u hier graag van doordringen. En ik hoop met heel mijn hart dat u echt naar ons luistert voordat u besluit alomvattende beslissingen te nemen met onomkeerbare desastreuze gevolgen welke niet te overzien zijn. Deze gevolgen zullen niet alleen bij ons maar bij de gehele sector niet te overzien zijn. Ook ver daarbuiten zullen desastreuze maatregelen in onze sector, doorvloeien in alle lagen van de bevolking.

Graag wil ik u uitnodigen om uit uw torentje te stappen en met beide voeten op de grond te gaan staan, samen met ons.

Ook wil ik u hierbij graag uitnodigen tot een persoonlijk gesprek, waarin ik u deze brief nader kan toelichten.

Het bericht Brief van Lucinda verscheen eerst op Agractie.